Πρόληψη

H πρόληψη της εξάρτησης αφορά σε παρεμβάσεις που αποσκοπούν στον εντοπισμό, περιορισμό και εξάλειψη των αιτιών που συμβάλουν στη γένεση της χρήσης και εξάρτησης από νόμιμες και παράνομες εξαρτησιογόνες ουσίες, καθώς και σε άλλες εξαρτητικές συμπεριφορές.

Για τον οδηγό πρόληψης ο οποίος προτείνει ένα σύνολο κατευθυντηρίων γραμμών, βέλτιστων πρακτικών και κριτηρίων λειτουργίας προγραμμάτων πρόληψης στην Κύπρο, προκειμένου να διευκολύνει και τη διαδικασία έγκρισης από την ΑΑΕΚ πατήστε εδώ και για τα ενημερωτικά έντυπα πρόληψης πατήστε εδώ.

Τα προγράμματα πρόληψης επιδιώκουν:

  • Να ενισχύσουν τα άτομα που δεν κάνουν χρήση να μην δοκιμάσουν εξαρτησιογόνες ουσίες,
  • Να βοηθήσουν όσους δοκίμασαν (πρώτη φορά ή χρησιμοποιούν περιστασιακά) εξαρτησιογόνες ουσίες να διακόψουν τη χρήση και να μην την επαναλάβουν,
  • Να αποτρέψουν την έναρξη ή την εξάρτηση από άλλες συμπεριφορές, όπως ο τζόγος ή η εξάρτηση από το διαδίκτυο.
Για την αντιμετώπιση της χρήσης εξαρτησιογόνων ουσιών αλλά και άλλων παραβατικών συμπεριφορών, εφαρμόζονται διάφορες στρατηγικές πρόληψης.
Οι προσεγγίσεις περιβαλλοντικής και καθολικής πρόληψης απευθύνονται στο σύνολο του πληθυσμού, η επικεντρωμένη
πρόληψη απευθύνεται σε ευάλωτες ομάδες του πληθυσμού οι οποίες ενδέχεται να είναι πιο επιρρεπείς στην προβληματική χρήση ουσιών, ενώ η
ενδεδειγμένη πρόληψη επικεντρώνεται σε άτομα υψηλού κινδύνου.
Για την αντιμετώπιση της χρήσης εξαρτησιογόνων ουσιών αλλά και άλλων παραβατικών συμπεριφορών, εφαρμόζονται διάφορες στρατηγικές πρόληψης.
Οι προσεγγίσεις περιβαλλοντικής και καθολικής πρόληψης απευθύνονται στο σύνολο του πληθυσμού, η επικεντρωμένη
πρόληψη απευθύνεται σε ευάλωτες ομάδες του πληθυσμού οι οποίες ενδέχεται να είναι πιο επιρρεπείς στην προβληματική χρήση ουσιών, ενώ η
ενδεδειγμένη πρόληψη επικεντρώνεται σε άτομα υψηλού κινδύνου.
Η σημαντικότερη πρόκληση για τις πολιτικές πρόληψης συνίσταται στο να συνδυάσουν τα διάφορα επίπεδα πρόληψης με το βαθμό τρωτότητας κάθε ομάδας-στόχου (Derzon, 2007) και να διασφαλίσουν την επιστημονική τεκμηρίωση των παρεμβάσεων, καθώς και την επαρκή κάλυψη του πληθυσμού.

Η καθολική πρόληψη απευθύνεται στο σύνολο ενός πληθυσμού, κυρίως σε επίπεδο σχολείου και κοινότητας. Στόχος της είναι να αποτρέψει ή να καθυστερήσει την έναρξη της χρήσης ουσιών και την εμφάνιση των συναφών προβλημάτων, παρέχοντας στους νέους τα απαραίτητα εφόδια που θα τους επιτρέψουν να μην αρχίσουν τη χρήση ουσιών.

Η επικεντρωμένη πρόληψη περιλαμβάνει παρεμβάσεις σε συγκεκριμένες ομάδες, οικογένειες ή κοινότητες τα μέλη των οποίων, λόγω έλλειψης κοινωνικών δεσμών και πόρων, ενδέχεται να είναι πιο επιρρεπή στη χρήση ουσιών ή στην εξάρτηση. Συχνές ομάδες, στις οποίες απευθύνονται τέτοιες παρεμβάσεις περιλαμβάνουν μαθητές με σχολική αποτυχία, νεαρούς παραβάτες, κοινωνικά ευάλωτες οικογένειες, εθνικές μειονότητες κ.ά.

Η ενδεδειγμένη πρόληψη αποσκοπεί στον εντοπισμό ατόμων με συμπεριφορικά ή ψυχολογικά προβλήματα, τα οποία ενδέχεται να είναι ενδεικτικά μιας πιθανής προβληματικής χρήσης ουσιών σε μεταγενέστερο στάδιο της ζωής τους. Οι πιο συχνές παρεμβάσεις ενδεδειγμένης πρόληψης περιλαμβάνουν την έγκαιρη παρέμβαση και συμβουλευτική.

Οι περιβαλλοντικές στρατηγικές πρόληψης έχουν ως στόχο να μεταβάλουν το άμεσο πολιτισμικό, κοινωνικό, υλικό και οικονομικό περιβάλλον του ατόμου. Περιλαμβάνουν συνήθως  μέτρα όπως η απαγόρευση του καπνίσματος, οι πολιτικές τιμολόγησης των οινοπνευματωδών ποτών και η προαγωγή της υγείας στο σχολείο.

Εγκεκριμένα Προληπτικά προγράμματα από την ΑΑΕΚ

Η Αρχή Αντιμετώπισης Εξαρτήσεων Κύπρου μέσα από το πλαίσιο που η νομοθεσία ορίζει, οφείλει να εγκρίνει/αδειδοτεί τα προγράμματα που πληρούν τις προδιαγραφές καλής πρακτικής. Για τα έντυπα έγκρισης/αδειοδότησης πατήστε εδώ και για τον κατάλογο των εγκεκριμένων/αδειοδοτημένων προληπτικών προγραμμάτων πατήστε εδώ.

Επιχορηγημένα Προληπτικά προγράμματα απο την ΑΑΕΚ

Η Αρχή Αντιμετώπισης εξαρτήσεων Κύπρου μέσα απο το πλαίσιο που η νομοθεσία ορίζει, δύναται να επιχορηγεί προγράμματα τα οποία πληρούν τις προδιαγραφές καλής πρακτικής αλλά και συνάδουν με τις προκηρύξεις για επιχορήγηση στοχευμένων προγραμμάτων. Για τα επιχορηγημένα προγράμματα του 2018 πατήστε εδώ.


Πρόληψη και Σχολείο

Το Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού διαδραματίζει πολύ σημαντικό ρόλο στην πρόληψη της χρήσης εξαρτησιογόνων ουσιών μέσω δράσεων οι οποίες αποσκοπούν στη στήριξη ευάλωτων ομάδων ως προς την αποτροπή της χρήσης και παροχή προγραμμάτων σε περιοχές ψηλού κινδύνου, την ανάπτυξη δράσεων με στόχο τη δημιουργία αποτρεπτικού περιβάλλοντος ως προς τη χρήση κ.ά.

Συγκεκριμένα, οι δράσεις αυτές αποσκοπούν στον εντοπισμό στο σχολικό περιβάλλον και στήριξη μαθητών που ανήκουν στις ευάλωτες ομάδες μέσω συγκεκριμένων δράσεων και προγραμμάτων (όπως είναι π.χ.  το πρόγραμμα κατά της πρόωρης εγκατάλειψης του σχολείου, της σχολικής αποτυχίας και της παραβατικότητας αλλά και θεσμών όπως το Ανοικτό Σχολείο, τα νέα  αναλυτικά προγράμματα «Αγωγής Υγείας» κ.ά).

Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με την αγωγή υγείας και την αντιμετώπιση της χρήσης εξαρτησιογόνων ουσιών εντός του σχολείου ακολουθείστε το σύνδεσμο .


Έγκαιρη παρέμβαση

Τόσο οι κατευθυντήριες γραμμές των Ηνωμένων Εθνών, όσο και η Ευρωπαϊκή Στρατηγική για τα Ναρκωτικά,  προτρέπουν τα κράτη να αναπτύξουν, στο πλαίσιο του συστήματος ποινικής δικαιοσύνης πολιτικές που να στηρίζουν τα ουσιοεξαρτώμενα άτομα και που να βασίζονται στη φιλοσοφία της εναλλακτικής  ποινής αντί της φυλάκισης. Στο πλαίσιο αυτό, διαμορφώθηκε το πρωτόκολλο συνεργασίας για την παραπομπή των ουσιοεξαρτωμένων ατόμων που έρχονται σε επαφή με το σύστημα της ποινικής δικαιοσύνης, στη θεραπεία. 

Το Πρωτόκολλο υπεγράφη μεταξύ της Αστυνομίας Κύπρου, της Αστυνομίας των Βρετανικών Βάσεων και του Υπουργείου Υγείας, ενώ η ΑΑΕΚ συντονίζει όλη τη διαδικασία.

Το πρωτόκολλο συνεργασίας απευθύνεται σε έφηβους και νέους ηλικίας 14-24 χρόνων, μόνιμους κάτοικους της Κυπριακής Δημοκρατίας συμπεριλαμβανομένων των κατοίκων των Βρετανικών Κυρίαρχων Βάσεων, που έχουν συλληφθεί ή εναντίον των οποίων έχει σχηματιστεί ποινικός φάκελος, ως συνέπεια της χρήσης ή/και κατοχής  παράνομων ουσιών εξάρτησης, και στοχεύει στην έγκαιρη παρέμβαση/θεραπεία από μέρους των θεραπευτικών  κέντρων των Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας (Υ.Ψ.Υ.) που είναι εγκεκριμένα από την Αρχή Αντιμετώπισης Εξαρτήσεων Κύπρου (ΑΑΕΚ), με στόχο την αποχή από την χρήση ουσιών εξάρτησης.

Μέσα από την παρακολούθηση της συνεργασίας αυτής, διαπιστώθηκε η ανάγκη για επέκταση της συνεργασίας με τον Μη Κρατικό τομέα κυρίως σε γεωγραφικές περιοχές που δεν καλύπτονται από τις ΥΨΥ. Ως εκ τούτου, το πρωτόκολλο συνεργασίας αναδιαμορφώθηκε με στόχο την επίλυση πρακτικών προβλημάτων εφαρμογής καθώς και την ενσωμάτωση νέων Δομών του μη κυβερνητικού τομέα ώστε να εξυπηρετούνται οι περιοχές της Ελεύθερης Αμμοχώστου και Πάφου καθώς και άλλων θεραπευτικών Δομών του μη κυβερνητικού τομέα, οι οποίες μπορούν να καλύψουν τον πληθυσμό αυτό. To νέο διευρυμένο Πρωτόκολλο αναμένεται να υπογραφεί σύντομα από τους εμπλεκόμενους φορείς.

Η ΑΑΕΚ, ως ο θεσμικά συντονιστικός φορέας στην Κύπρο για τις ουσίες εξάρτησης, προχώρησε σε συνεργασία με τη συμμετοχή της Επιτροπής Αγωγής Υγείας και Πολιτότητας και της Υπηρεσίας Συμβουλευτικής και Επαγγελματικής Αγωγής του Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού ως επίσης και  των Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας του Υπουργείου Υγείας στη  δημιουργία ενός πρωτοκόλλου παραπομπής που θα διευκολύνει την πρόσβαση των εφήβων - χρηστών ουσιών εξάρτησης προς τα Θεραπευτικά Κέντρα.

Το πρωτόκολλο τέθηκε σε λειτουργία το 2010 και καθορίζει τον Καθηγητή Συμβουλευτικής και Επαγγελματικής Αγωγής, ως το αρμόδιο άτομο για την υλοποίηση της διαδικασίας παραπομπής.

Οι λόγοι που έχει επιλεχθεί είναι οι ακόλουθοι:

- είναι παρών στο σχολείο σε καθημερινή βάση

 -η χρήση ουσιών εξάρτησης εμπίπτει στο ρόλο και τις αρμοδιότητες του αφού αποτελεί ένα από τα προβλήματα που αντιμετωπίζει στο σχολικό περιβάλλον

- δεν εμπλέκεται άμεσα στις εκπαιδευτικές δραστηριότητες (αξιολόγηση επίδοσης, θέματα πειθαρχίας) του σχολείου και

- είναι ουδέτερος ως προς το εκπαιδευτικό πλαίσιο,  καθιστώντας το ρόλο του πιο προσβάσιμο για το μαθητή.

Η ομάδα στόχος στην οποία απευθύνεται το πρωτόκολλο είναι οι έφηβοι μαθητές που παρουσιάζουν κάποια χαρακτηριστικά που ενδεχομένως παραπέμπουν σε χρήση ουσιών εξάρτησης. Σε αυτή την ομάδα εντάσσονται μαθητές που ζητούν βοήθεια για σκοπούς χρήσης ουσιών εξάρτησης καθώς και μαθητές που δεν ζητούν βοήθεια αλλά εντοπίζονται με βάση κάποια ειδικά χαρακτηριστικά που ενδεχομένως παραπέμπουν σε χρήση ουσιών εξάρτησης, όπως:

•           Σχολική αποπένδυση (πτώση της ακαδημαϊκής επίδοσης, απουσίες, μείωση ενδιαφέροντος για ψυχαγωγικές και αθλητικές δραστηριότητες που απολάμβανε στο παρελθόν)

•             Ξαφνικές αλλαγές στη διάθεση

•             Ανεξήγητη απόσυρση, απομόνωση, κατάθλιψη

•             Έλλειψη ενδιαφέροντος για εξωτερική εμφάνιση

•             Επιθετική, απειθάρχητη συμπεριφορά και απουσία διάθεσης για συνεργασία

•             Συγκρούσεις με φίλους και παρέα με εξωσχολικούς ή μεγαλύτερους.

Η εφαρμογή του πρωτοκόλλου προϋποθέτει τη συνεχή εκπαίδευση και καθοδήγηση του Καθηγητή ΣΕΑ. Το εν λόγω πρωτόκολλο κρίθηκε αναγκαίο όπως ανανεωθεί και εμπλουτιστεί με στόχο την εφαρμογή του με την ανανεωμένη μορφή του όπου εκσυγχρονίζονται οι απαιτούμενες διαδικασίες, τη νέα σχολική χρονιά 2017-2018. Το ΑΣΚ έχει θέσει ως κύριο στόχο την κάλυψη των κενών που παρατηρούνται στην σε διάφορες Επαρχίες όπως π.χ η Πάφος, για παροχή προσβάσιμων θεραπευτικών προγραμμάτων για μαθητές. Για παράδειγμα σε ότι αφορά στην κάλυψη των ιδίων αναγκών στην Επαρχία Αμμοχώστου έχει ήδη προχωρήσει στην ενίσχυση του Σταθμού Πρόληψης και Συμβουλευτικής ‘Αχιλλέα’.

Κλείνοντας σημειώνεται ότι οι στόχοι της έγκαιρης παρέμβασης που απευθύνεται σε εφήβους είναι η μείωση και η διακοπή της χρήσης ουσιών εξάρτησης μέσω της παροχής θεραπευτικών προγραμμάτων που αποσκοπούν στην ανασυγκρότηση της προσωπικότητας του εφήβου με την  ενίσχυση των προστατευτικών παραγόντων και την αποδυνάμωση των ατομικών, ψυχολογικών παραγόντων κινδύνου, στην εμπλοκή και ενίσχυση  του  κοινωνικού  του περιβάλλοντος (οικογενειακού, σχολικού, κοινοτικού) και στη δημιουργία συνθηκών τέτοιων που θα διασφαλίζουν τη μείωση της πρόσβασης στην ουσία.

 

 

Στα πλαίσια της πρότασης της Εθνικής Επιτροπής για την αντιμετώπιση των ανήλικων χρηστών εξαρτησιογόνων ουσιών η ΑΑΕΚ σε συνεργασία με την Γενική Εισαγγελία, Αστυνομία Κύπρου (Γραφείο Νεανικής Παραβατικότητας & ΥΚΑΝ) και Υπουργείο Υγείας (ΥΨΥ) βρίσκεται στη διαδικασία δημιουργίας πρωτοκόλλου συνεργασίας για την συγκεκριμένη ομάδα στόχου.  Στόχος του εν λόγω πρωτοκόλλου είναι τα περιστατικά ανηλίκων με κίνητρο την χρήση παράνομων ουσιών να παραπέμπονται στους Λειτουργούς Κοινωνικής Παρέμβασης της ΥΚΑΝ για αξιολόγηση και αν πληρούν συγκεκριμένα κριτήρια να παραπέμπονται στα κέντρα θεραπείας των ΥΨΥ. 

Μετά την επιτυχή ολοκλήρωση του προγράμματος θεραπείας θα γίνεται εισήγηση από το Γραφείο Νεανικής Παραβατικότητας προς τον Γενικό Εισαγγελέα για μη λήψη ποινικών μέτρων. 

Ρώτα την AAEK ανώνυμα

Οι εκδηλώσεις μας